Wij maken sieraden van gerecycled 18 karaats goud. We zouden dus overal “ethisch sieraad” kunnen schrijven en overgaan tot de orde van de dag. Dat doen we niet. Omdat het woord “ethisch” in de sieradenwereld geen enkele wettelijke definitie heeft. Omdat gerecycled goud niet alles garandeert wat men eraan toeschrijft. En omdat een klant die begrijpt wat ze koopt, een klant is die terugkomt. Dit is wat controleerbaar is, wat niet, en hoe u het verschil ziet.

“Ethisch” is geen gereglementeerde vermelding

Laten we beginnen met het punt dat alles verandert. In de sieradenwereld zijn sommige vermeldingen wettelijk gecontroleerd. Andere niet.

“Goud 750 duizendsten” is een gecontroleerde vermelding. Ze komt overeen met een exact gehalte, bewezen door een keurmerk en te controleren met een test. Erover liegen is een overtreding. “925 zilver” ook. “Vermeil” ook, met een wettelijk vastgelegde minimumdikte van de vergulding.

“Ethisch” is niets van dat alles. “Verantwoord”, “duurzaam”, “milieubewust” en “bewust” evenmin. Geen van deze woorden heeft een lastenboek, een controleorgaan of een sanctie. Elk merk kan ze morgenochtend gebruiken zonder ook maar iets aan zijn productie te veranderen.

Dit is geen aanklacht. Dit is praktische informatie. Wanneer u “ethisch sieraad” leest op een productpagina, leest u geen garantie. U leest een intentie. De nuttige vraag wordt dus: wat beweert dit merk dat werkelijk controleerbaar is?

Wat gerecycled goud niet garandeert

Gerecycled goud is ons belangrijkste materiaal. We zijn er blij mee. Dat ontslaat ons niet van de plicht om de grenzen ervan te benoemen, en die zijn reëel en gedocumenteerd.

Ten eerste gaat de traceerbaarheid verloren bij het smelten. Teruggewonnen goud komt uit oude sieraden, uit atelierresten, uit industrieel en elektronisch afval. Dat gaat allemaal naar de affinage. De affinage brengt het metaal terug tot fijngoud, 999,9 duizendsten. Aan het einde valt een goudatoom uit een oude trouwring niet meer te onderscheiden van een goudatoom uit een mijn. Voor de kwaliteit is dat uitstekend. Voor de traceerbaarheid is het onomkeerbaar. Een huis dat u gerecycled goud belooft dat “volledig tot bij de bron getraceerd” is, belooft iets wat de metallurgie niet toelaat.

Ten tweede is dit geen innovatie. De sector recycleert goud al altijd. Goud is veel te duur om weg te gooien. Atelierresten gaan al eeuwen terug de smeltkroes in, en een groot deel van het goud dat wereldwijd circuleert, is al meerdere keren omgesmolten. Recyclage voorstellen als een recente revolutie is een marketingkortsluiting. Het is een oude goede praktijk, opnieuw naar voren geschoven.

Ten derde doet recycleren de ontginning niet automatisch dalen. Dit is het meest ongemakkelijke punt. De wereldwijde vraag naar goud hangt vooral af van investeringen en centrale banken, niet van ontwerpersjuwelen. Een klein huis dat gerecycled goud koopt, zorgt niet voor de sluiting van een mijn. Het vermijdt alleen de vraag naar nieuw goud verder aan te wakkeren. Het is een echt gebaar, maar een bescheiden gebaar, en het hoort op zijn juiste schaal te worden voorgesteld.

Waarom we toch gerecycled 18 karaats goud gebruiken

Drie redenen, zonder pathos.

De eerste is materieel. Geaffineerd gerecycled goud is strikt identiek aan ontgonnen goud. Hetzelfde gehalte van 750 duizendsten, hetzelfde adelaarskopkeurmerk, dezelfde hardheid, dezelfde waarde. We geven dus niets prijs op de kwaliteit van het sieraad. Het is een keuze die de klant niets kost.

De tweede is logisch. Tussen twee materialen die op het einde identiek zijn, waarvan het ene de aarde openbreekt en het andere niet, maakt de keuze zichzelf. Ook al is het totale effect bescheiden, het gaat de juiste kant op.

De derde is interessanter. De echte ecologische hefboom van een sieraad is de levensduur. Een sieraad dat twintig jaar gedragen en tweemaal hersteld wordt, heeft een veel kleinere impact dan drie wegwerpsieraden die in vijf jaar gekocht worden. Daarom werken we met gerecycled 18 karaats goud en niet met verguld metaal: verguld eindigt in de vuilnisbak zodra de laag doorgesleten is. We werken die redenering verder uit in ons artikel over het tweede leven van oude juwelen.

De wettelijke vermeldingen zijn wel controleerbaar

Tegenover de vage woorden staan vermeldingen die niemand kan verzinnen. Dat zijn de vermeldingen die u moet lezen.

Het gehalte van het metaal. Goud 750 duizendsten, zilver 925 duizendsten. Het staat er, het is gekeurd, en een vakman kan het in de winkel testen.

Het garantiekeurmerk. Adelaarskop voor 18 karaats goud, Minerva voor 925 zilver. Let op: gouden stukken van minder dan 3 gram zijn vrijgesteld en dragen dan het meesterteken.

Het meesterteken. Die kleine ruit zegt wie het sieraad gemaakt heeft. Ze legt een verantwoordelijkheid met naam vast.

Het certificaat van de steen. Een onafhankelijk laboratorium, IGI bijvoorbeeld, beschrijft de steen en geeft er een nummer aan. Dat nummer staat vaak met laser in de rondist gegraveerd en is online te controleren.

De plaats van fabricage. Een atelieradres, een land, een naam. Dat is controleerbaar, in tegenstelling tot “met liefde gemaakt”.

Deze vijf elementen wegen zwaarder dan tien bijvoeglijke naamwoorden. Onze pagina over de Franse kwaliteit en het maatwerk legt uit wat productie in Frankrijk concreet inhoudt.

RJC, Fairmined, Fairtrade en Kimberley: wat ze echt dekken

De labels bestaan, en ze zijn beter dan niets. Op voorwaarde dat u weet wat ze certificeren.

De RJC, Responsible Jewellery Council. Dit is een bedrijfscertificering, geen productcertificering. Ze auditeert de praktijken van een onderneming volgens een gedragscode. Wat ze niet doet: ze vertelt u niet waar het goud van uw specifieke ring vandaan komt. Het is bovendien een structuur die grotendeels gedragen wordt door de grote groepen uit de sector, iets wat critici haar geregeld verwijten.

Fairmined en Fairtrade Gold. Deze twee labels gaan over goud uit ambachtelijke en kleinschalige mijnen die in coöperaties georganiseerd zijn. Ze garanderen arbeidsomstandigheden, een omkadering van het gebruik van kwik, en een premie die aan de gemeenschap wordt uitbetaald. Hun sterkte is precies wat gerecycled goud niet heeft: een geïdentificeerde herkomst. Hun grens is het volume, wereldwijd erg klein, en een reële meerkost.

Het Kimberleyproces. Het certificeert ruwe diamanten om de financiering van gewapende rebellengroepen te verhinderen. De definitie is smal, en dat is de belangrijkste zwakte. Het dekt geen geweld door staten, geen arbeidsomstandigheden, geen milieu-impact, en niet wat er met de steen gebeurt na het slijpen. Een diamant die “Kimberley-conform” is, is dus geen diamant waarvan u de sociale geschiedenis kent.

Onthoud dit: een label vertelt u wat het gecontroleerd heeft, nooit meer. Een merk dat een logo toont zonder de reikwijdte uit te leggen, rekent erop dat u niet doorvraagt.

Greenwashing in de juwelierswereld herkennen, zes signalen

Geen van deze signalen is op zich een bewijs. Twee of drie samen verdienen wel voorzichtigheid.

1. Bijvoeglijke naamwoorden zonder cijfers. “Duurzaam”, “verantwoord”, “ecologisch ontworpen”, herhaald zonder één gegeven, zonder gehalte van het metaal, zonder naam van een atelier.

2. “Gerecycled goud” zonder te zeggen wat. Het hele sieraad, of alleen de ringband? Ook de sluiting? Een ketting die elders kant en klaar is gekocht, valt niet onder uw engagementen.

3. Een belofte van volledige traceerbaarheid op gerecycled goud. Zoals we zagen is dat na de affinage fysiek onmogelijk.

4. Een labellogo zonder vermelding van de reikwijdte. Gecertificeerd wat, door wie, voor welk product, geldig tot wanneer.

5. Het argument “tijdloos, dus ecologisch”. Dat is een esthetisch argument in vermomming. Een sieraad is niet duurzaam omdat het mooi is, maar omdat het herstelbaar is en omdat het gedragen wordt.

6. Geen enkele naverkoopdienst. Een merk dat spreekt over sieraden die gemaakt zijn om te blijven, maar geen herstelling, geen vermaking en geen terugname aanbiedt, spreekt zichzelf tegen.

De labgroeidiamant, eerlijk beoordeeld

Wij zetten labgroeidiamanten, wit en gekleurd. Ze hebben echte voordelen, en één zwak punt dat benoemd moet worden.

Hun voordelen zijn concreet. Geen uitgraving, geen mijnafval, geen verplaatsing van bevolking. Een bekende herkomst, want de steen wordt geproduceerd in een geïdentificeerde installatie, wat duidelijker is dan de keten achter een ontgonnen diamant. En een onafhankelijk laboratoriumcertificaat dat hem beschrijft, IGI in ons geval.

Hun zwakke punt is energie. Een diamant in een laboratorium laten groeien, via HPHT of via CVD, vraagt veel elektriciteit en hoge hitte gedurende weken. De werkelijke impact hangt dus in hoge mate af van de energiemix van het productieland. Een diamant die gekweekt is met sterk fossiele elektriciteit is niet neutraal, en niemand die het serieus meent zou hem zo mogen voorstellen. Dat is een vraag die u aan de verkoper mag stellen.

Onze vergelijking van de milieu-impact van de natuurlijke diamant en de labgroeidiamant beschrijft de ordes van grootte, en u kunt de details van onze diamanten nalezen.

De vijf vragen die u een juwelier moet stellen

Kopieer ze en stuur ze per e-mail. De kwaliteit van de antwoorden zegt u meer dan eender welke pagina “onze engagementen”.

Waar wordt het sieraad gemaakt? Verwacht een land en, idealiter, een stad of een atelier. “In Europa” is een ontwijkend antwoord.

Wat is het exacte gehalte van het metaal, en welke keurmerken draagt het stuk? Een serieus huis antwoordt in enkele regels, zonder aarzelen.

Heeft de steen een certificaat, van welk laboratorium, met welk nummer? En of dat nummer online te controleren is.

Wat dekt de naverkoopdienst precies? Vermaken van de maat, herstellen van een zetting, opnieuw vergulden van een vermeil stuk, vervangen van een steen. Met of zonder kosten, en binnen welke termijn.

Neemt u sieraden terug op het einde van hun leven? Een huis dat het goud van zijn klanten terugneemt om het om te smelten, sluit de cirkel echt.

Wat u moet onthouden

Een ethisch sieraad bestaat niet als wettelijke categorie. Wat wel bestaat, zijn controleerbare feiten: een gehalte van het metaal, een keurmerk, een genummerd certificaat van de steen, een plaats van fabricage, een hersteldienst. Vraag naar die vijf dingen. Antwoordt een merk precies, dan heeft zijn verhaal waarde. Antwoordt het met bijvoeglijke naamwoorden, dan weet u genoeg. Dat is het raster dat we op onszelf toepassen, en u vindt het ook terug op onze pagina over onze diamanten en onze verantwoorde aanpak.

Om verder te gaan. Over het concreet controleren van een steen leest u een labgroeidiamant herkennen. Over wat het wettelijke gehalte garandeert op het metaal, zie wat 750 betekent op een gouden sieraad. En om zelf de tekens op een sieraad te lezen, vindt u die keurmerken op elk stuk van onze collectie Faubourg 1925.

Veelgestelde vragen

Hoe herken je een ethisch sieraad?

Zoek niet naar het woord, zoek naar de bewijzen. Een gekeurd gehalte van het metaal, een genummerd en controleerbaar certificaat van de steen, een genoemde plaats van fabricage, een uitgewerkte naverkoopdienst. Die elementen zijn controleerbaar. Het woord “ethisch” niet, want het is niet gereglementeerd.

Is gerecycled goud echt ecologischer?

Het vermijdt een bijkomende ontginning, en dat is een reëel voordeel. Maar het vermindert de wereldwijde mijnbouw niet automatisch, want die hangt vooral af van de investeringsvraag. En de traceerbaarheid verdwijnt bij de affinage. Een goede keuze, geen wondermiddel.

Kun je de herkomst van gerecycled goud traceren?

Nee, niet verder dan de affineur. Zodra goud gesmolten is en teruggebracht tot 999,9 duizendsten, is het chemisch niet meer te onderscheiden van eender welk ander goud. Een merk dat volledige traceerbaarheid belooft op gerecycled goud, belooft het onmogelijke.

Wat is het verschil tussen de labels RJC, Fairmined en Fairtrade?

De RJC certificeert de praktijken van een onderneming, niet een bepaald sieraad. Fairmined en Fairtrade certificeren een specifiek goud, uit ambachtelijke mijnen die in coöperaties georganiseerd zijn, met omkaderde sociale voorwaarden en een premie voor de gemeenschap. Fairmined en Fairtrade garanderen een herkomst, de RJC een beheersysteem.

Volstaat het Kimberleyproces om een ethische diamant te garanderen?

Nee. Het wil enkel verhinderen dat gewapende rebellengroepen gefinancierd worden met ruwe diamanten. Het zegt niets over arbeidsomstandigheden, over staatsgeweld of over milieu-impact. Het is een smalle filter, geen algemene ethische garantie.

Is een labgroeidiamant per definitie een ethisch sieraad?

Nee. Hij vermijdt de uitgraving en zijn herkomst is bekend, wat een ernstig voordeel is. Maar de productie verbruikt veel energie, en de balans hangt af van de elektriciteitsmix van het land waar hij gekweekt wordt. Stel de vraag in plaats van het te veronderstellen.

Koop je beter een sieraad in 925 zilver of in gerecycled 18 karaats goud?

Dat hangt af van het gebruik. Voor een stuk dat u af en toe draagt, is 925 zilver een sobere en ruim voldoende keuze. Voor een sieraad dat u jarenlang elke dag draagt, gaat gerecycled 18 karaats goud langer mee en laat het zich beter herstellen, dus veroudert het mooier. Het meest verantwoorde gebaar is niet altijd het duurste.

Fiona